Persentil Hesaplama (Çocuk Boy ve Kilo)
Persentil, çocuğun ölçüsünün aynı yaş ve cinsiyetteki 100 çocuk içinde nereye düştüğünü gösterir: boyu 25. persentilde olan çocuk, yaşıtlarının yüzde 25'inden uzun, yüzde 75'inden kısadır. Hesap, Dünya Sağlık Örgütü'nün 0-5 yaş büyüme standartları ve 5-19 yaş büyüme referansıyla yapılır.
Boy persentili
14. persentil
Yaş: 2 yıl 7 ay
| Ölçü | Persentil | z-skoru |
|---|---|---|
| Boy | 14 | -1,08 |
| Kilo | 37 | -0,32 |
| Vücut kitle indeksi | 69 | 0,48 |
Boy 3 ile 97. persentil arasında. Tek ölçüm değil, zaman içindeki eğri önemlidir. Sonuçlar çocuk doktorunun değerlendirmesinin yerini tutmaz.
Persentil ne demek?
Persentil, bir ölçünün aynı yaş ve cinsiyetteki çocuklar arasındaki sırasıdır. 50. persentil ortancadır: çocukların yarısı daha uzun, yarısı daha kısadır. 10. persentildeki çocuk yaşıtlarının yüzde 10'undan uzundur. Düşük ya da yüksek persentil tek başına sorun anlamına gelmez; anne babası kısa olan sağlıklı bir çocuk uzun yıllar 10. persentilde büyüyebilir.
Hangi tablolar kullanılıyor?
- 0-5 yaş: Dünya Sağlık Örgütü büyüme standartları (2006). Boy, kilo ve VKİ için.
- 5-19 yaş: Dünya Sağlık Örgütü büyüme referansı (2007). Boy ve VKİ için; bu yaşta kilo tablosu kullanılmaz.
Hesap, WHO'nun her ay için yayımladığı L, M ve S değerleriyle yapılır: z = ((ölçü ÷ M)^L − 1) ÷ (L × S). Ay arası yaşlarda iki komşu ayın değerleri arasında ara değer alınır. Kilo ve VKİ'de çok uç değerler için WHO'nun önerdiği düzeltme uygulanır. Persentil, z-skorunun normal dağılımdaki karşılığıdır.
Değerler nasıl yorumlanır?
| z-skoru | Persentil | Anlamı |
|---|---|---|
| −2 | 2,3 | WHO'ya göre boyda bodurluk, kiloda düşük kilo sınırı |
| 0 | 50 | Ortanca |
| +2 | 97,7 | 5-19 yaşta VKİ için obezite sınırı |
Asıl önemli olan, çocuğun aylar içinde kendi eğrisini izleyip izlemediğidir. Persentilin iki ana çizgiyi (örneğin 50'den 10'a) aşacak kadar düşmesi ya da yükselmesi, tek ölçümdeki düşük değerden daha anlamlı bir işarettir ve çocuk doktoruna danışmayı gerektirir.
Persentil tablosu: boy (WHO, kız ve erkek)
Tabloda her yaş için 3., 50. ve 97. persentil boy değerleri santimetre olarak yer alır. Değerler WHO'nun yayımladığı L, M ve S katsayılarından hesaplanmıştır; 2 yaşın altında yatarak ölçülen boy esas alınır.
| Yaş | Kız (P3 / P50 / P97) | Erkek (P3 / P50 / P97) |
|---|---|---|
| Doğum | 45,6 / 49,1 / 52,7 | 46,3 / 49,9 / 53,4 |
| 1 yaş | 69,2 / 74,0 / 78,9 | 71,3 / 75,7 / 80,2 |
| 2 yaş | 79,6 / 85,7 / 91,8 | 81,4 / 87,1 / 92,9 |
| 3 yaş | 87,9 / 95,1 / 102,2 | 89,1 / 96,1 / 103,1 |
| 4 yaş | 94,6 / 102,7 / 110,8 | 95,4 / 103,3 / 111,2 |
| 5 yaş | 100,5 / 109,4 / 118,4 | 101,2 / 110,0 / 118,7 |
| 6 yaş | 105,5 / 115,1 / 124,8 | 106,7 / 116,0 / 125,2 |
| 8 yaş | 115,7 / 126,6 / 137,5 | 116,6 / 127,3 / 137,9 |
| 10 yaş | 126,6 / 138,6 / 150,7 | 125,8 / 137,8 / 149,8 |
| 12 yaş | 138,4 / 151,2 / 164,1 | 135,8 / 149,1 / 162,4 |
| 14 yaş | 146,7 / 159,8 / 172,8 | 148,7 / 163,2 / 177,6 |
| 16 yaş | 149,8 / 162,5 / 175,3 | 158,3 / 172,9 / 187,5 |
| 18 yaş | 150,6 / 163,1 / 175,5 | 162,1 / 176,1 / 190,2 |
Doğru ölçüm
- 2 yaşından küçük çocukta boy yatarak, daha büyüklerde ayakta ve ayakkabısız ölçülür.
- Kilo hafif giysiyle, mümkünse her seferinde aynı tartıyla alınır.
- Erken doğan bebeklerde ilk iki yılda düzeltilmiş yaş kullanılır; bu araç takvim yaşıyla hesaplar.